De vraag

Valt empathie te leren?

Sommige mensen hebben heel weinig inlevingsvermogen. Wellicht om zichzelf te beschermen, of uit puur onvermogen. Meestal kan ik het wel relativeren, maar nu betreft het mijn schoonouders: de opa en oma van mijn kinderen. Ik kan wel stellen dat hun inlevingsvermogen heel beperkt is.

Ik geloof niet dat het een kwestie is van niet willen. Eerder puur onvermogen, dat overschaduwd wordt door een grote dosis egoïsme. Gelukkig is mijn vriend, hun oudste zoon, totaal niet zo. Ik zie wel fracties van hun onvermogen terug in hun andere kinderen.

Ik vind het moeilijk om het gedrag van mijn schoonouders te verklaren aan mijn kinderen van twee en acht jaar. Veel volwassen familieleden en vrienden begrijpen het al niet, laat staan kinderen… Nature of nurture – hoe ligt die verhouding? In hoeverre kan ik mijn kinderen beschermen en behoeden voor dit gedrag? Hoe is dit gedrag überhaupt te verklaren? En bestaat er zoiets als een cursus empathie?

Het advies

Mensen kunnen inderdaad heel erg verschillen in empathisch vermogen. Om een extreem voorbeeld te noemen: psychopaten hebben vaak totaal geen besef van de pijn die ze hun slachtoffers aandoen. Waardoor ontstaan die verschillen?

Verschillen in empathie: de oorzaken

Voor een deel zullen verschillen in empathie zeker erfelijk bepaald zijn. Maar ingrijpende traumatische gebeurtenissen en je hechtingsstijl (hoe je moeder in het algemeen reageerde als je als kind huilde) kunnen daarbij zeker een rol spelen. Dat geldt ook voor leerprocessen: realiseer je dat artsen en hulpverleners in staat moeten zijn om hun empatisch vermogen uit te schakelen, anders zouden ze misschien zelfs geen goede zorg kunnen leveren!

Cursus empathie bij kleuters

De andere kant van het verhaal is dat empathisch vermogen ook kan worden aangeleerd. In Duitsland loopt er een zeer interessant project bij kleuters: op school kijken ze toe hoe een moeder haar baby voedt en verzorgt. Constant vragen begeleiders daarbij vragen zoals ‘Wat voelt de baby nu?’, ‘Is de moeder nu boos?’, en ‘Waaraan kun je zien dat de baby nu voldaan is?’.

Die training heeft een verbluffend positief effect op het welbevinden van de kinderen. Ze gaan zich er beter door voelen en vertonen minder probleemgedrag. Kortom, het lijkt erop dat je empathie kunt aanleren en dat je er zelf ook nog beter van wordt.

Meer weten over dit thema? Bekijk Emoties
Deel dit artikel:
25 mei 2010 | Laatst gewijzigd op 20 september 2020

Lees ook deze artikelen

Kan ik mijn schoonmoeder weigeren als oppas?
Advies

Kan ik mijn schoonmoeder weigeren als oppas?

Ik ben zwanger en mijn schoonmoeder wil straks dolgraag een dag per week op de baby gaan passen. Daar heb ik nogal moeite mee.
6 nieuwe romans en thrillers voor onder de kerstboom
Branded content

6 nieuwe romans en thrillers voor onder de kerstboom

Geen idee wat je met kerst moet geven aan je dierbaren? Een boek is altijd goed. Om te geven, maar ook te krijgen. Dit zijn een pa...
Wat zullen ze wel niet denken: zo reken je af met FOPO (Fear Of People’s Opinions)
Artikel

Wat zullen ze wel niet denken: zo reken je af met FOPO (Fear Of People’s Opinions)

FOPO, Fear of People’s Opinions, is een aloud fenomeen dat ons leven steeds meer beheerst. Ook – of juist – als je heel succ...
Wat zullen ze wel niet denken: zo reken je af met FOPO (Fear Of People’s Opinions)
Artikel

Wat zullen ze wel niet denken: zo reken je af met FOPO (Fear Of People’s Opinions)

FOPO, Fear of People’s Opinions, is een aloud fenomeen dat ons leven steeds meer beheerst. Ook – of juist – als je heel succ...
Ode aan het quiet ego
Artikel

Ode aan het quiet ego

We leven in een maatschappij van luide ego’s: wie mee wil tellen, moet van zich laten horen. Maar juist als we het volume wat la...
Bestaat de empaat? Over verschillen in empatisch vermogen
Artikel

Bestaat de empaat? Over verschillen in empatisch vermogen

Empaten zijn trending op social media. En hoewel we (bijna) allemaal met anderen kunnen meevoelen, heeft de een dat inderdaad ster...
Het empathische brein
Recensie

Het empathische brein

1 Het leest als een vlot verhaal, met daarin als hoofdpersonages spiegelneuronen, die interessante avonturen beleven. Spiegelneuro...
Wat als je partner Asperger heeft?
Artikel

Wat als je partner Asperger heeft?

Hoe is het om je leven te delen met een man die emotioneel onbereikbaar is? Wil Swinkels (43) heeft het syndroom van Asperger: doo...
Hoe kan ik meer met mezelf meeleven?
Advies

Hoe kan ik meer met mezelf meeleven?

Geachte heer Vingerhoets, Ik heb de afgelopen twee jaar veel pech gehad met mijn gezondheid. Ik heb drie operaties gehad, vijf kee...
Ongevoelige extraverten
Kort

Ongevoelige extraverten

Extraverten scoren doorgaans hoger op gevoelens van welzijn dan introverte mensen. De verklaring daarvoor luidt al langer dat dat ...
5463